Ποιημα Πρωτο - Μαϊος 2018

Σχόλιο: Χρυσή Γιαννουλάκη

Θα ξεκινήσουμε με τον καταπληκτικό διθύραμβο του Νίτσε Μὀνον τρελός! Μόνον ποιητής! σε μετάφραση του Ν. Τζαβάρα, σε ένα απόσπασμα που είναι υπό έκδοση. Στον διθύραμβο, έχουμε τη σύλληψη του τρελού και του ποιητή ως αυτών που τολμούν να κοιτάξουν προς την άβυσσο της ανθρώπινης ψυχής δίχως να καταφεύγουν στο προσωπείο του “προβάτου” με την “αποβλάκωση” που συνεπάγεται…

Θα ακολουθήσουμε στην επιλογή αυτή τον Ν. Τζαβάρα για δυο λόγους: Α) Πρωτίστως γιατί η αγάπη του για την ποίηση μαζί με τη φροντίδα του για τον πάσχοντα από τρέλα συνάνθρωπο και τη γνώση του επί του αντικειμένου αυτού τον οδηγούν στην εξαιρετική επιλογή και μετάφραση του ποιήματος ενός εμβληματικού φιλοσόφου που η σκέψη του πριν βυθιστεί στην τρέλα είχε αναφερθεί σε πεδία που ενδιαφέρουν την ψυχαναλυτική σκέψη με εξαιρετική οξύνοια. Μέσω του έργου του Nietzsche μπορούμε να έρθουμε όσο το δυνατόν πλησιέστερα σε ανθρώπινες ψυχικές καταστάσεις που αναπαριστώνται δύσκολα εντός και διαμέσου του λόγου.

Β) Δεύτερον, γιατί η δημιουργία του τμήματος αυτού της ιστοσελίδας ακολουθεί χρονικά την έκδοση του βιβλίου του Ν. Τζαβάρα Τα Λόγια της Ποίησης (Τζαβάρας, εκδόσεις Ίνδικτος) καθώς και τις βραδιές ποίησης που οργάνωσε με την προτροπή του ο κλάδος Ψυχιατρική και Τέχνη της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας τις δυο τελευταίες χρονιές. Ο Ν. Τζαβάρας ανθιστάμενος στην εξιδανίκευση του ψυχαναλυτή έως τη θέση του “ μνηστήρα της Αλήθειας” αφήνει στο βιβλίο του την ίδια την Τρέλα να μιλήσει για τον εαυτό της, αποφεύγοντας την παγίδα της υπερφίαλης διεκδίκησης κατοχής της Αλήθειας που μέσα στην άγνοιά της περιγελά και απαξιώνει τον ποιητή:

"Εσύ ο μνηστήρας της Αλήθειας, εσύ; " έτσι περιγελούσαν

Όχι! Μόνον ένας ποιητής! (Από τον παρακάτω διθύραμβο του Friedrich Nietzsche, Τζαβάρας, σ. 35)

 

 

 

Friedrich Nietzsche

 

Διθύραμβοι για τον Διόνυσο

 

Μόνον τρελός! Μόνον ποιητής!

(Μετάφραση Ν. Τζαβάρας)

Μές στο διάφωτο αέρα

όταν αναβλύζει προς τη γη

η δροσιά που παρηγορεί,

αόρατη, και άηχη

- γιατί η παρηγορήτρια δροσιά φοράει

τα λεπτά σαντάλια όσων ήπια παρηγορούν -

τότε θυμάσαι, θυμάσαι εσύ φλογερή καρδιά

το πόσο κάποτε διψούσες

για τα δάκρυα του ουρανού και τις σταγόνες της δροσιάς,

πόσο διψούσες καμένη και κουρασμένη,

καθώς πάνω στα κίτρινα μονοπάτια της χλόης

μέσα από τα μαύρα δένδρα σε τριγύριζαν

τα μοχθηρά βραδινά βλέμματα του ήλιου,

χαιρέκακοι εκτυφλωτικοί ήλιοι.

«Εσύ ο μνηστήρας της Αλήθειας – εσύ;» έτσι περιγελούσαν

Όχι! Μόνον ένας ποιητής!

Ένα θηρίο, ύπουλο, αρπακτικό, υφέρπον,

που πρέπει να ψεύδεται,

που πρέπει ηθελημένα , συνειδητά να ψεύδεται,

για λεία άπληστος

πολύχρωμός μασκοφόρος

εσύ ο ίδιος μάσκα

εσύ ο ίδιος λεία του εαυτού σου,

αυτά – της Αλήθειας μνηστήρας;….

Μόνον τρελός! Μόνον ποιητής!

Μιλώντας μόνον ποικιλόχρωμα,

με πολύχρωμα λόγια μιλώντας μέσα από τις μάσκες των τρελών,

αναδεικνυόμενος χάρη σε κίβδηλες γέφυρες από λέξεις,

χάρη στα ψεύδη/ουράνιο τόξα

σεργιανίζοντας, εδώ και κει σερνάμενος

ανάμεσα σε κάλπικους ουρανούς-

Μόνον τρελός! Μόνον ποιητής!

Ή όμοιος με τον αητό, που κοιτά για πολύ,

για πολύ με ακλόνητο βλέμμα στους γκρεμούς

στους δικούς του γκρεμούς…

ω πως εδώ στροβιλίζονται στα βάθη,

κάτω μακριά, στα έγκατα

πάντοτε προς την βαθύτερη άβυσσο! -

Τότε,

ξαφνικά,

πετώντας κατευθείαν

με γυμνή ορμή

να πέφτεις με λαιμαργία

πάνω σε πρόβατα,

και να, με λαγνεία να τα θες,

να στρέφεσαι με μήνη ενάντια σε κάθε προβάτου την ψυχή,

με λυσσασμένη μήνη ενάντια σε κάθε τι που σε κοιτάζει,

ενάντια σε κάθε τι ενάρετο, το αρνίσιο, κατσαρομάλικο,

αποβλακωμένο από το αρνίσιο γάλα/καλόβουλο…

Λοιπόν,

οι πόθοι του ποιητή

είναι πόθοι αητού, πόθοι πάνθηρα,

είναι οι δικοί σου πόθοι κάτω από χιλιάδες προσωπεία,

εσύ ο Τρελός! εσύ ο Ποιητής!...

Εσύ με το βλέμμα σου ριγμένο στον άνθρωπο

όπως στον Θεό σαν αρνί -,

τον Θεό να ξεσχίζεις μέσα στον άνθρωπο

όπως τ’ αρνί μέσα στον άνθρωπο,

και καταξεσχίζοντας να γελάς-

αυτό, αυτό είναι η ευδαιμονία σου,

ενός πάνθηρα, ενός αετού η ευδαιμονία,

η ευδαιμονία ενός Τρελού και Ποιητή! …

Μές στο διάφωτο αέρα

όταν πια το δρεπάνι του φεγγαριού

γλιστράει, φθονώντας

πράσινο ανάμεσα στις πορφύρες,

- εχθρός της μέρας

κρυφά θερίζοντας στο κάθε βήμα

τριαντάφυλλα/αιώρες

ως να βυθισθούν,

να βουλιάξουν ωχρά στη νύχτα:

όμοια και εγώ κάποτε βούλιαζα

πέρα από την αλήθεια/παραφροσύνη μου,

πέρα από τις λαχτάρες των ημερών μου,

κουρασμένος από τη μέρα, άρρωστος του ήλιου,

-βυθιζόμουνα μακριά, ακολουθώντας το βράδυ και τις σκιές,

διψασμένος και καμένος

από μία αλήθεια

-μπορείς ακόμη να θυμηθείς, θυμάσαι, φλεγόμενη καρδιά,

πόσο τότε διψούσες; -

ότι ήμουν εξόριστος

από κάθε αλήθεια!

Μόνον τρελός! Μόνον ποιητής!

Ποιηση κατ' αρχην

 Εισαγωγή: Χρυσή Γιαννουλάκη

Ο Freud έχει τοποθετηθεί ρητά: οι ποιητές προηγούνται των ψυχιάτρων στην κατανόηση της ανθρώπινης ψυχής. Το λογοτεχνικό έργο είναι ένα πεδίο πλησιέστερο στο ασυνείδητο από την επιστημονική σκέψη. Ακολουθώντας τον Freud και, κυρίως, την αγάπη μας για την ποίηση αποφασίσαμε να δημιουργήσουμε το τμήμα της ιστοσελίδας Ποίηση κατ’ Αρχήν, με στόχο να δώσουμε τον πρώτο λόγο στην Τέχνη του Λόγου που θα συνοδεύεται από λακωνικούς θεωρητικούς σχολιασμούς. Θα παρατίθενται λοιπόν κάποια ποιήματα που προ(σ)φέρουν “τα λόγια της τρέλας”, όπως κανείς ιστάμενος μακριά από τις πρωτογενείς ψυχικές διεργασίες δεν θα τολμούσε.

Ως ψυχαναλυτές,, θέλοντας να αποφύγουμε μια σειρά προβλημάτων που δημιουργείται όταν δίνεται το προβάδισμα στην αντικειμενικότητα της επιστήμης, δεν μπορεί παρά να στοχεύουμε σε έναν διάλογο με την Ποίηση, πρωτίστως επί της Τρέλας. Ο Foucault, στην Ιστορία της Τρέλας, υπογραμμίζει την έλλειψη διαλόγου του καθημερινού ανθρώπου με τον τρελό και, κατά συνέπεια με την "Τρέλα" που αντιστοιχεί στο μη ορθολογικό κομμάτι του εαυτού όλων μας: «Ο σύγχρονος άνθρωπος, καταμεσής στον αδιατάραχτο κόσμο της διανοητικής πάθησης, δεν επικοινωνεί πια με τον τρελό: Από την μια στέκεται ο λογικός άνθρωπος, που για τα ζητήματα της τρέλας καθιστά υπεύθυνο τον γιατρό κι έτσι αποκλείει κάθε άλλο δρόμο επαφής με την τρέλα. Από την άλλη στέκεται ο άνθρωπος της τρέλας, που δεν επικοινωνεί με τους άλλους παρά μονάχα μέσα από μια λογική, που αποτελεί επιταγή, καταναγκασμό σωματικό και ηθικό» (Foucault, σελ.6).

Η “τρέλα” ή παραφροσύνη, όρος κοινός στην καθομιλουμένη για την ψύχωση, (ο Freud προτιμούσε τον όρο παραφρένεια από τη σχιζοφρένεια που επικράτησε τελικά), ανθίσταται στην κατανόηση και την αναπαράστασή της και οδηγεί τον συγγραφέα/μελετητή είτε σε μια άκριτη στάση αποπλανημένου θαυμαστή όπου δεν την αγγίζει στην ίδια την τρομακτική ουσία της είτε σε μια αποφυγή της μέσω μιας δήθεν επιστημονικής έγκυρης αντικειμενικότητας όπου πάλι δεν την αγγίζει στην ουσία της.

Αυτό δεν είναι κάτι πρωτόγνωρο. Από την πρωτόγονη εποχή έως σήμερα, η Τρέλα ανακινεί τον συναισθηματικό κόσμο του συνομιλητή της με δύο συμπληρωματικούς τρόπους: γοητεύει αλλά κυρίως, προκαλεί έναν ανείπωτο τρόμο. Όσον αφορά στον τρόμο, όπως επισημαίνει ο Ν. Τζαβάρας στο βιβλίο του Τα Λόγια της Τρέλας, η ποίηση αποτελεί «όχι μόνο δίαυλο για την ψηλάφηση του προσυνειδητού αλλά και ασφαλιστική δικλείδα για την παράλληλη μείωση του τρόμου που κυοφορείται σε κάθε προσέγγισή του με τα όργανα της αισθητικής διείσδυσης που τείνουν να αποσταθεροποιήσουν το Εγώ» (σελ. 10).

Σινεμα με τον Freud - Παρουσιασεις

Το Σινεμά με τον Φρόυντ διανύει τον τέταρτο κύκλο προβολών - συζητήσεων ταινιών από τον διαχρονικό και σύγχρονο ελληνικό κινηματογράφο. Σταδιακά, θα προσπαθήσουμε να σας δώσουμε και να μοιραστούμε μαζί σας στιγμιότυπα από αυτές τις εκδηλώσεις.

Η επιτροπή κινηματογράφου 

 

  • "Το μικρό ψάρι” (2/4/17)

Στους ακόλουθους συνδέσμους παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (2/4/17) της ταινίας του Γιάννη Οικονομίδη “Το μικρό ψάρι” (2014).

Προηγείται ο σχολιασμός της ταινίας από τον Νίκο Λαμνίδη και ακολουθούν αποσπάσματα από την συζήτηση που ακολούθησε, παρουσία και με την συμβολή του σκηνοθέτη.

Σχολιασμός από τον Νίκο Λαμνίδη

Συζήτηση

 

  • "Μιρουπάφσιμ" (26/3/17)

Στους ακόλουθους συνδέσμους παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (26/3/17) της ταινίας των Γιώργου Κόρρα και Χρήστου Βούπουρα “Μιρουπάφσιμ” (1997).

Προηγείται ο σχολιασμός της ταινίας από την Αμίνα Μοσκώφ και ακολουθούν αποσπάσματα από την συζήτηση που ακολούθησε, παρουσία και με την συμβολή των δύο σκηνοθετών. 

Σχολιασμός από την Αμίνα Μοσκώφ

Συζήτηση (Χρήστος Βούπουρας, Γιώργος Κόρρας, Αμίνα Μοσκώφ)

 

  • "Ούτε γάτα ούτε ζημία" (12/3/2017)

Στους ακόλουθους συνδέσμους παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (12/3/2017) της ταινίας του Αλέκου Σακελλάριου “Ούτε γάτα, ούτε ζημιά” (1955). Προηγείται ο σχολιασμός της ταινίας από τον Ιάκωβο Κλεώπα (ψυχαναλυτή) και  την Μαρία Παραδείση (ιστορικό κινηματογράφου) και ακολουθούν αποσπάσματα από την συζήτηση που ακολούθησε γύρω από την ταινία.

Σχολιασμός από τον Ιάκωβο Κλεώπα (κείμενο)

Σχολιασμός από τον Ιάκωβο Κλεώπα (βιντεοσκόπηση)

Σχολιασμός από την Μαρία Παραδείση (βιντεοσκόπηση)

Συζήτηση (βιντεοσκόπηση)

 

  • "Δονούσα" (29/1/2017)

Στους ακόλουθους συνδέσμους παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση της ταινίας της Αγγελικής Αντωνίου “Δονούσα”(1992). Προηγείται ο σχολιασμός της ταινίας από τον ψυχαναλυτή Σάββα Σαββόπουλο, ακολουθεί η παρέμβαση της Αγγελικής Αντωνίου και ακολουθούν αποσπάσματα της συζήτησης που έγινε με το κοινό, παρουσία της σκηνοθέτιδας  

Σχολιασμός από τον Σάββα Σαββόπουλο 

Σχολιασμός από την Αγγελική Αντωνίου

Συζήτηση

 

  • "Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων" 11/12/2016 

Στους ακόλουθους συνδέσμους  παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (11/12/2016) της ταινίας του Δήμου Αβδελιώδη “Η εαρινή σύναξις των αγροφυλάκων” (1999). Προηγείται ο σχολιασμός της ταινίας από τον Χάρη Μωρίκη και ακολουθούν αποσπάσματα από την συζήτηση που ακολούθησε γύρω από την ταινία, παρουσία του σκηνοθέτη. 

Σχολιασμός από τον Χάρη Μωρίκη (βιντεοσκόπηση)

Συζήτηση (βιντεοσκόπηση)

 

  • “Το Βλέμμα του Οδυσσέα” 31/1/2016

Στους ακόλουθους συνδέσμους, παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (31/1/16) της ταινίας του Θόδωρου Αγγελόπουλου “Το Βλέμμα του Οδυσσέα” (1995)  με δύο κείμενα, ένα σύντομο εισαγωγικό της Άννας Ποταμιάνου για την ταινία και η ομιλία του Κώστα Μπαζαρίδη μετά το τέλος της προβολής. Τέλος, παρουσιάζονται βιντεοσκοπημένα αποσπάσματα από την συζήτηση που έγινε γύρω από την ταινία, με την παρουσία και την ουσιαστική συμβολή της Φοίβης Αγγελοπούλου.

Πέρα από τις εικόνες. Σκέψεις γύρω από το "Βλέμα του Οδυσσέα" του Θ. Αγγελόπουλου, Άννα Ποταμιάνου

Σχολιασμός της ταινίας το "Βλέμα του Οδυσσέα", Κώστας Μπαζαρίδης

Συζήτηση (βιντεοσκόπηση)

 

  • “Από τα κόκκαλα βγαλμένα" (22/11/2015)

Στους παρακάτω συνδέσμους παρατίθεται υλικό από την προβολή και συζήτηση (22/11/2015), παρουσία του σκηνοθέτη, της ταινίας του Σωτήρη Γκορίτσα 'Από τα κόκκαλα βγαλμένα' με το κείμενο- σχόλιο του Σωτήρη Μανωλόπουλου και το κείμενο της ομιλίας του Μιχάλη Πέτρου για την ταινία.

Σχόλιο, του Σωτήρη Μανωλόπουλου

Σχολιασμός της ταινίας από τον Μιχάλη Πέτρου

 

  • “Μπάυρον, Μπαλάντα ενός δαιμονισμένου" (18/10/2015)

Στους παρακάτω συνδέσμους παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (18/10/2015), παρουσία του σκηνοθέτη, της ταινίας του Νίκου Κούνδουρου 'Μπάυρον, Μπαλάντα ενός δαιμονισμένου' (1992) με ένα εισαγωγικό κείμενο της Μαρίας Χατζηανδρέου και την ομιλία του Κώστα Καπετανάκη για την ταινία.

Εισαγωγή, της Μαρίας Χατζηανδρέου

Σχολιασμός της ταινίας από τον Κώστα Καπετανάκη

 

  • "Ο εχθρός μου"

 Στον ακόλουθο σύνδεσμο παρατίθεται  υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (27/9/15) της ταινίας του Γιώργου Τσεμπερόπουλου "Ο εχθρός μου" (2013), παρουσία του σκηνοθέτη της ταινίας Γιώργου Τσεμπερόπουλου. Την ταινία σχολίασε ο ψυχαναλυτής Ιωάννης Βαρτζόπουλος. Η ψυχαναλύτρια Αριέλλα Ασέρ συντόνισε την συζήτηση.

Σχολιασμός της ταινίας από τον Ιωάννη Βαρτζόπουλο

 

  • "Ακαδημία Πλάτωνος" (8/2/2015) 

Στους ακόλουθους συνδέσμους παρατίθεται το υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (8/2/2015) της ταινίας του Φίλιππου Τσίτου 'Ακαδημία Πλάτωνος' (2009), 

παρουσία του πρωταγωνιστή της ταινίας Αντώνη Καφετζόπουλου, με εισαγωγή της Μαρίας Χατζηανδρέου και την ομιλία του Φώτη Μπόμπου.

Εισαγωγή, της Μαρίας Χατζηναδρέου

Σχολιασμός της ταινίας από τον Φώτη Μπόμπο

 

  • “Ξενία" (11/1/2015)

Στους ακόλουθους συνδέσμους παρατίθεται υλικό που ακούστηκε στην προβολή και συζήτηση (11/1/2015), παρουσία του σκηνοθέτη, της ταινίας του Πάνου Κούτρα 'Ξενία' (2014) με το εισαγωγικό κείμενο του Σωτήρη Μανωλόπουλου και την ομιλία της Τέσσας Χατζηγιάννη. 

Εισαγωγή, του Σωτήρη Μανωλόπουλου

Σχολιασμός της ταινίας από την Τέσσα Χατζηγιάννη

Download Free FREE High-quality Joomla! Designs • Premium Joomla 3 Templates BIGtheme.net