Δημοσιευσεις και Παρουσιασεις

Βασίλης Δημόπουλος

Ψυχαναλυτική τεχνική. Η τέχνη της ψυχανάλυσης (2017)

Αναλυτές και αναλυόμενοι συναντιούνται στις σελίδες αυτού του βιβλίου, καθώς ο ψυχίατρος και ψυχαναλυτής Βασίλης Δημόπουλος μας εισάγει στις τεχνικές της ψυχανάλυσης, στις έννοιες, και τις προσεγγίσεις που καθορίζουν εντέλει την αναλυτική πράξη. Ένα βιβλίο που αντλεί το υλικό του από την πλούσια κλινική διαδρομή του συγγραφέα ως ψυχαναλυτή και επόπτη και που καλύπτει ένα κενό στην ψυχαναλυτική βιβλιογραφία.

 Με τα λόγια του συγγραφέα:
 Μια ψυχοδυναμική διάγνωση δεν είναι ψυχιατρική με την έννοια των ερωτήσεων για την απόκτηση πληροφοριών. Διερευνώ την ψυχική οργάνωση του υποψήφιου αναλυόμενου υπό το πρίσμα τριών αξόνων: ο πρώτος άξονας είναι ο ενορμητικός ο δεύτερος αφορά την ποιότητα των αμυνών και ο τρίτος τη σχέση με το αντικείμενο.
Έχει, όμως, κίνητρο να αναλυθεί και επομένως να μπει στη διαδικασία της αυτοπαρατήρησης κάθε άτομο που έρχεται να μας «βρει»; Δεν είμαι καθόλου σίγουρος πως η κλινική πράξη μάς το επιβεβαιώνει. Η έκβαση, άλλωστε, μιας αναλυτικής εργασίας ορίζεται και από την αντιμεταβίβαση, δηλαδή, την τέχνη και την τεχνική του ψυχαναλυτή. Η τεχνική έχει εργαλεία, κανόνες, οι οποίοι, όμως, για να εφαρμοστούν προϋποθέτουν την ικανότητα της τέχνης. Τέχνη είναι η λειτουργία του δημιουργείν, του παράγειν. Κατά τη διάρκεια συγγραφής αυτού του πονήματος, διαπίστωνα με έκπληξη πως έννοιες, τεχνικές και προσεγγίσεις, τις οποίες νόμιζα πως είχα κατανοήσει, γίνονταν πάλι μυστηριώδεις. Πεποιθήσεις και εξιδανικεύσεις, που αφορούσαν τη μία ή την άλλη θεωρία και τεχνική, παραχώρησαν τη θέση τους στο αίνιγμα.

Παρουσίαση

Παρουσίαση του βιβλίου 'Παιδικοί Έρωτες' του Α. Αλεξανδρίδη

Το Σάββατο 7 Οκτωβρίου στις 12:30 το μεσημέρι, οι εκδόσεις Ίκαρος και το Public Συντάγματος παρουσιάζουν το πρώτο βιβλίο της νέας σειράς «Σχολή ανήσυχων γονέων» του ψυχίατρου-παιδοψυχίατρου και ψυχαναλυτή Αθανάσιου ΑλεξανδρίδηΠαιδικοί έρωτες, στην αίθουσα εκδηλώσεων του καταστήματος (5ος όροφος).

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι: Ελένη Γκίνη, Δρ. Θεατρολογίας, διδάσκουσα στο Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κύπρου. Αθανάσιος Λιάκος, διευθυντής Δημοτικού Εκπαιδευτηρίων Αργύρη-Λαιμού και ο Αθανάσιος Αλεξανδρίδης.

Περιοδικό ΟΙΔΙΠΟΥΣ

Οιδίπους 17 Απώλειες (2017)

ΑΠΩΛΕΙΕΣ

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α
ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ με τον Charles Hanly 6
ΑΝΑΛΥΤΗΣ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Η περίπτωση της Ισμήνης. Απόστολος Βαλτάς    27
Σχολιάζουν οι Κώστας Ζερβός και Γρηγόρης Μανιαδάκης    47
Απάντηση στα σχόλια του Κώστα Ζερβού και του Γρηγόρη Μανιαδάκη από τον Απόστολο Βαλτά    55
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ
Τα Πεπρωμένα της Απώλειας στο Έργο του Freud. Μυρτώ Μηλιά-Τσανίρα    58
Απώλειες και Πένθη στη ζωή του Παιδιού και του Εφήβου. Ευανθία Κωνσταντάκη    69
Η Απώλεια και τα Πεπρωμένα της. Αλεξάνδρα Ζαχαριά    83
ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΑ
Το Απολεσθέν Αντικείμενο της Ψευδαισθητικής Ικανοποίησης. Βασίλης Δημόπουλος    107
Η Εφηβεία ως Διαδικασία Πένθους. Δημήτρης Αναστασόπουλος    114
Η Απώλεια στην Ψυχαναλυτική Θεωρία και Πρακτική. Σπύρος Μητροσύλης    129
Το Διπλό Πένθος του Εγώ. Μιχάλης Α. Πέτρου    139
Η Ιδεολογία ως μια Ιδιαίτερη Μορφή Ναρκισσιστικής Ολοκλήρωσης. Εμμανουήλ Γ. Στεφανουδάκης    161
Εκεί που τίποτα δεν Χάνεται. Η Υπερνεωτερική Κοινωνία και οι Απώλειές της. Κατερίνα Μαγγανά    175
Η έννοια και η Συμβολή της Μοναξιάς στην Ψυχαναλυτική Θεωρία. Δημήτρης Μαλιδέλης    187
Εμπλοκή Ταυτισιακών Διαδικασιών στη Λανθάνουσα περίοδο. Βασιλική Οικονόμου, Ιορδάνα Μοσκόφη    199
ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ
Οι τρεις ομόκεντροι κύκλοι. Αθανάσιος Αλεξανδρίδης    214
Οι μνήμες του χθες. Απόστολος Βαλτάς    216
ΒΙΒΛΙΑ (Επιμέλεια Κώστας Ζερβός)
Γιάννης Ανδριώτης: Λεονάρντο Ντα Βίντσι – Σχεδιάζοντας την Αλήθεια, Χρωματίζοντας την Αχρονικότητα του Χάρη Μωρίκη    225
Σάββας Σαββόπουλος: Το Παιδικό Ψυχόσωμα. Οδοί, Συμβόλαια, Προορισμοί του Αθανάσιου Αλεξανδρίδη    235
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ (Επιμέλεια Γρηγόρης Μανιαδάκης)
Κώστας Α. Ζερβός: Άγριες Φράουλες του Ίνγκμαρ Μπέργκμαν    240

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α  Τ Ω Ν  Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν
Η επιλογή του θέματος «Απώλειες» είναι αναμφίβολα επίκαιρη και πολυσήμαντη. Αναφέρεται σε θέματα σύγχρονα και διαχρονικά. Αφορά την εξέλιξη του ατομικού βίου αλλά της κοινωνίας. Είναι μία κεντρική θεματική της ψυχανάλυσης όμως και κάθε εκδήλωσης της ζωής. Θα ήταν άραγε υπερβολή να ισχυριστεί κανείς ότι η διαχείριση της απώλειας είναι ένας από τους συνδετικούς κρίκους του ατομικού και του κοινωνικού, μία οδός που θα προσέφερε τη δυνατότητα κατανόησης του ρήγματος αλλά και των συνεκδοχών της λειτουργίας του υποκειμένου ως μιας ατομικής οντότητας και ως μέλους ενός συνόλου;
Το κίνητρο για την επιλογή του θέματος είναι προφανές. Στον δυτικό κόσμο βιώνουμε με αμηχανία, θυμό, παραίτηση την αποχώρηση της εποχής της μεταπολεμικής ευμάρειας. Ο δυτικός κόσμος αγωνίζεται να απορροφήσει τη μετάβαση στην εποχή της πληροφορίας και τις συνέπειες που αυτή έχει στην εργασία και στις κοινωνικές σχέσεις αποχαιρετώντας αμφίθυμα τον παλαιό τρόπο ζωής. Η ανάδυση της Ανατολής ως ισότιμου ανταγωνιστή και η μεταφορά πλούτου από τη Δύση στην Ανατολή –η αναστροφή μιας πορείας αιώνων– αφήνει τη Δύση να σπαράσσεται εσωτερικά. Η εμφάνιση του λαϊκισμού, πλέον και στις ισχυρές δυτικές χώρες, δεν επαναφέρει μόνο άσχημες μνήμες αλλά και σοβαρούς προβληματισμούς για το παρόν και το μέλλον. Πρόκειται για απώλειες που έρχονται από μέσα.
Συγχρόνως βιώνουμε με ένταση τις απώλειες που έρχονται από έξω. Οι ανησυχητικά πολλοί περιφερειακοί πόλεμοι αλλά και η μετανάστευση από χώρες που η επιβίωση είναι δύσκολη, λόγω κλιματικών αλλαγών και βίαιων καθεστώτων, μας θέτουν συνεχώς ενώπιον ανθρώπων που βιώνουν αναγκαστικά την απώλεια της δυνατότητας να ζουν στον τόπο που γεννήθηκαν, να μιλούν στη μητρική τους γλώσσα και υποχρεώνονται τελικά να εκτίθενται σ’ ένα περιβάλλον ξένο και συχνά εχθρικό. Η παρουσία τους και η αντιμετώπισή τους δοκιμάζει τις αξίες αλλά και τις δυνατότητες του δυτικού πολιτισμού.
Ίσως πάντα να ήταν έτσι περισσότερο ή λιγότερο. Σήμερα πάντως ζούμε μία ανησυχητική συσσώρευση αυτών των φαινομένων και είναι ακόμη πιο ανησυχητική η δυσκολία μας να τα διαχειριστούμε.
Υπάρχουν απώλειες που αφορούν και τη σύγχρονη ψυχανάλυση. Έχουμε χάσει από καιρό την αυτάρεσκη ευμάρεια παλαιότερων δεκαετιών. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό έφερε σύνεση και εμβάθυνση της επιστημονικής σκέψης με πολλαπλά οφέλη για εμάς και τους ασθενείς μας. Σε όχι λίγες περιπτώσεις όμως έφερε απόπειρες επιφανειακής προσαρμογής και αναζήτηση εύκολων λύσεων. Εμφανίσθηκε η άποψη ότι είναι δυνατόν μία μερική, επί μέρους αλλαγή, όπως η μείωση της συχνότητας των συνεδριών των εκπαιδευτικών αναλύσεων και των εποπτειών να προσφέρει σταθεροποίηση, ίσως και αναζωογόνηση της πορείας της θεσμικής ψυχανάλυσης. Το μικρότερο κόστος σε χρόνο και κόπο και η ελάσσων προσπάθεια βοήθησαν ποτέ κάποιον; Η ψυχανάλυση επιβίωσε των καταστροφών του εικοστού αιώνα σε συνθήκες πολύ πιο δύσκολες από τις σημερινές χωρίς να αλλάξει τη φόρμα της. Ίσως αυτός να είναι και ένας από τους λόγους που επιβίωσε.
Η ψυχανάλυση επεκτείνεται με έντονους ρυθμούς στις πρώην σοβιετικές χώρες και στην αχανή Κίνα. Αισθάνεται όμως αμήχανα στις χώρες που ανδρώθηκε, στον πολιτισμό των οποίων προσέφερε και οι οποίες άλλωστε βρίσκονται και οι ίδιες σε μία πορεία αναστοχασμού ως προς την ταυτότητά τους. Η απώλεια παλαιών βεβαιοτήτων είναι και για αυτές, όπως και για την ψυχανάλυση, ένας κοινός τόπος. Η εμβάθυνση στη δική μας ταυτότητα, η δημιουργία εσωτερικών προϋποθέσεων εξέλιξης και αφομοίωσης της πραγματικότητας που αλλάζει με ένα ζωντανό και δημιουργικό τρόπο είναι η υποσχόμενη κατεύθυνση. Η ψυχανάλυση θα συνεχίσει να έχει θέση στη σύγχρονη πραγματικότητα εφόσον είναι σε θέση να προσφέρει στους ανθρώπους μία ουσιαστική εικόνα για τον εαυτό τους και τον κόσμο τους και μία δυνατότητα αναστοχασμού και εξέλιξης στη σχέση τους με την εσωτερική και εξωτερική πραγματικότητα. Η κατανόηση αυτού που αλλάζει και του τρόπου που αλλάζεις εσύ και η δημιουργική επέμβαση σε αυτή την αλληλεπίδραση είναι το μέλλον της ψυχανάλυσης.
Ιωάννης Βαρτζόπουλος, Νίκος Λαμνίδης

Marilia Aisenstein

An analytic journey. From the art of archery to the art of psychoanalysis (2017)

Karnac Books

This book is a journey through almost forty years of practice. Each chapter is independent of the others and develops around a speci c theme: psychoanalysis in France, transference, fathers today, psychic bisexuality, the sick body, human destructivity, and so on. The underlying thread is nonetheless the question of knowing how the drive operates between the biological body and mental functioning consisting of representations and affects, and, especially, how it gives rise to thinking.

If thinking is an ‘act of the flesh’, as the author asserts, how can we refine our understanding of the vicissitudes of the ‘mysterious leap from the mind to the body’? Furthermore, how does Freudian metapsychology still help us today in our encounters with patients? Contemporary clinical practice is sometimes bewildering: acts, violence, pain, and somatisation often replace neurotic conflicts and speech. The clinical stories related here have the aim of showing that a psychoanalysis rooted in the Freudian corpus is still alive and can continue to offer creative responses today.

Contents

  1. Letter from Paris (2010)

  2. From the art of archery to the art of psychoanalysis (1992)

  3. On therapeutic action (2007)

  4. Does cure come as a by-product of psychoanalytic treatment? (2003)

  5. On transference compulsion as the sole key to the therapeutic efficacy of analysis (2009)

  6. Countertransference and transference with somatic patients (2012)

  7. Drive, representation, and the demands of representation (2013)

  8. Psychosomatic solution or somatic outcome: the man from Burma — psychotherapy of a case of haemorrhagic rectocolitis (1993)

  9. The indissociable unity of psyche and soma: a view from the Paris Psychosomatic School (2006)

  10. Conceptual framework of the Paris Psychosomatic School: a clinical psychoanalytic approach to oncology (2010)

  11. A particular form of paternal identification in women (2012)

  12. Some thoughts on the question of the father (2015)

  13. On bisexuality: being born with two eyes (2015)

  14. Thinking as an act of the esh (2014)

  15. On the destruction of thought-processes (2015)

Αθανάσιος Αλεξανδρίδης

Παιδικοί έρωτες (2017)

Οι Παιδικοί έρωτες, το πρώτο βιβλίο της σειράς ΣΧΟΛΗ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΓΟΝΕΩΝ, προέκυψε από μαγνητοφωνημένες βραδινές συζητήσεις του συγγραφέα με μια ομάδα γονέων. Ανήσυχων για αυτά που συμβαίνουν στα παιδιά τους, στο σπίτι, στο σχολείο, στην κοινωνία. Ανήσυχων επειδή δεν επαναπαύονται αλλά ζητούν να μάθουν.

Ξεκινώντας κάθε φορά από κάποιο συγκεκριμένο ερώτημα γονέα, τοποθετώντας το στο γενικό του πλαίσιο και προσφέροντας θεωρητικά και επιστημονικά κλειδιά, ο διάλογος τότε, το βιβλίο τώρα, προσπαθεί να δώσει απαντήσεις και να δημιουργήσει νέα ερωτήματα. Όλα αυτά μοιάζουν, και είναι, πολύ σοβαρά, αλλά, όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης που θα αφεθεί στο κλίμα της κάθε «βραδιάς», συχνά οι αφηγήσεις είναι κωμικοτραγικές και οι στιχομυθίες έχουν κάτι από τη σωκρατική μαιευτική ειρωνεία, εαυτού και αλλήλων.Πόσο μάλλον όταν το θέμα είναι οι παιδικοί έρωτες ή, αλλιώς: Τι είναι το σεξουαλικό ένστικτο; Πότε και πώς ενεργοποιείται; Γεννιόμαστε με φύλο, ή αυτό κατασκευάζεται; Δύο, τρία, ή επτά φύλα; Είναι η ομοφυλοφιλία παθολογία; Πόσο γυμνοί να κυκλοφορούμε μπροστά στα παιδιά; Τι τους λέμε για τις ερωτικές μας σχέσεις; Τι σημαίνει η σεξουαλική προκλητικότητα των εφήβων;… Και άλλα πολλά ανομολόγητα! 

Στέλλα Παρασκευά

La dépression, renforcement ou inhibition des émotions: Traitement discursif et psychophysiologique des stimuli émotionnels (2016)

Editions Universitaires Européenes

Ce livre porte sur le fonctionnement mental de patients déprimés sous induction émotionnelle. La démarche de recherche clinique permet d’évaluer l’expression émotionnelle véhiculée par le langage et l’éprouvé émotionnel traduit par la conductivité cutanée au niveau psychophysiologique. Cette étude s’inscrit dans le cadre d’une vision holistique. Il s’agit d’un regard clinique sur la personne souffrant de dépression dans la singularité et la complexité de ses fonctions psychologiques et physiologiques. L’auteur propose que la dépression est loin d’être une simple forme d’indifférence et de passivité. La dépression constitue une forme active et intentionnelle de réponse qui met à distance les émotions. Etre déprimé traduit un mécanisme adaptatif et défensif destiné à protéger le moi contre la douleur morale, une hibernation émotionnelle globale pour étouffer les affects et les sensations qui risquent de le submerger.

Περιοδικό ΟΙΔΙΠΟΥΣ

Οιδίπους 16 Τραύμα, ΙΙ (2016)

Οιδίπους 16 - Εφηβεία

ΤΡΑΥΜΑ, ΙΙ

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ με τον Earl Hopper 263. Η Αναλύτρια στη συνεδρία Χάρις Χατζή: Η Περίπτωση της Μάγδας 294. Σχολιάζουν ο Νίκος Κουρέτας και ο Σπύρος Μητροσύλης 304. Απαντάει η Χάρις Χατζή 324.

ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ Μαρία Χατζηανδρέου: Επανενεργοποίηση και Επεξεργασία του Τραύματος στη διάρκεια μιας Ανάλυσης 336.

ΚΛΙΝΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ Γεωργία Χαλκιά: Η Απουσία ως Τραύμα: Από τον Freud στη Σύγχρονη Ψυχανάλυση 348.

Δομινίκη Μυλωνά: Η Ηθική και η Δεοντολογία στην Εργασία του Ψυχαναλυτή 360.

ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ

Στέλιος Φαρσαλιώτης - Στέλιος Στυλιανίδης: Το Εφήμερο ως Διαρκής Τραυματική Κατάσταση: Μια Ψυχοδυναμική Προσέγγιση του Κοινωνικού Αποκλεισμού 414.

70 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ Melanie Klein: Το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα υπό το Φως των Πρώιμων Αγχών 439.

Δημήτρης Τζάκσον: Περί του«Οιδιπόδειου Συμπλέγματος υπό το Φως των Πρώιμων Αγχών» της Melanie Klein 494.

ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ (Επιμέλεια Γρηγόρης Μανιαδάκης)

Αμίνα Μοσκώφ: Η Φαντασίωση του Τέλειου Ταιριάσματος Καταρρέει. Suntan, του Αργύρη Παπαδηµητρόπουλου (Ελλάδα, 2016, 104΄) 504. Μαριάννα Τσιτσοπούλου: Καθώς Αναδύεται η Μνήμη. Κάποτε στην Ανατολία, του Nuri Bilge Ceylan (Τουρκία, 2011, 157΄)      508.

ΒΙΒΛΙΑ (Επιμέλεια Κώστας Ζερβός)

Σπύρος Μητροσύλης: Τα Ίχνη της Εμπειρίας. Νευρωνική Πλαστικότητα και η Συνάντηση της Βιολογίας με την Ψυχανάλυση, των François Ansermet & Pierre Magistretti 518. Μαρίλια Αϊζενστάιν: Φανατισμός στην Ψυχανάλυση. Αναταραχές στους Ψυχαναλυτικούς Θεσμούς, της Manuella Utrilla Robles 525.

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α  Τ Ω Ν  Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν Στο παρόν τεύχος 16 έχουμε το 2ο κύκλο της θεματολογίας «Τραύμα». Ούτως ή άλλως γνωρίζουμε ότι το τραύμα έχει περισσότερους γύρους. Στη Συνομιλία ο Earl Hopper, μας φανερώνει πώς η πορεία του από την Κοινωνιολογία στην Ψυχανάλυση τον οδήγησε σε σύνθετες κλινικές και θεωρητικές επεξεργασίες, βασισμένες πάνω σε τραυματικές ρίζες που μπόρεσαν να γίνουν σκέψη. Στην Αναλύτρια στη Συνεδρία η Χάρις Χατζή παρουσιάζει υλικό από την περάτωση μίας ανάλυσης, όπου διαφαίνονται περίπλοκα συνδετικά νήματα σε ονειρικά μοτίβα που επανακάμπτουν από την αρχική φάση. Στο σχολιασμό του ο Νίκος Κουρέτας κάνει ενδιαφέρουσες αναφορές στους διαφορετικούς τρόπους ψυχαναλυτικής ακρόασης και ανατέμνει το υλικό από τη σκοπιά της σύγχρονης ψυχολογίας του εγώ· στο σχολιασμό του Σπύρου Μητροσύλη έρχονται στο προσκήνιο αναγνώσεις μεταβιβάσεων και δομικών στοιχείων που φωτίζουν το υλικό με πολύπλευρο τρόπο. Η Χάρις Χατζή ανασυνθέτει τους σχολιασμούς και ξαναδιαβάζει το παρουσιαζόμενο υλικό με αναλυτική επιδεξιότητα. Στα Εκπαιδευτικά η Μαρία Χατζηανδρέου παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα αναλυτική περίπτωση όπου γίνεται σαφής η επεξεργασία του τραύματος μέσα στην αναλυτική διαδικασία και πώς ο αναλυόμενος οδηγείται στη σταδιακή διόραση. Στα Κλινικά και Θεωρητικά η Γεωργία Χαλκιά επεξεργάζεται την απουσία ως όψη του τραυματικού, σε μία ενδιαφέρουσα συμβολή στην απαρτίωση της ενορμητικής μεταψυχολογίας και της θεωρίας σχέσεων αντικειμένου. Και η Δομινίκη Μυλωνά συνεισφέρει με το άρθρο της στην ανα-ψηλάφηση των (τραυματικά βιωμένων) ζητημάτων δεοντολογίας και κανονιστικής ρύθμισης του επαγγέλματος του ψυχαναλυτή. Στις Επιστήμες και Τέχνες οι Στέλιος Φαρσαλιώτης και Στέλιος Στυλιανίδης μας μετακινούν στον χώρο του κοινωνικού τραύματος, και στην έννοια του «εφήμερου», για να διαβάσουμε μαζί τους ένα ιδιαιτέρως πρωτότυπο ερευνητικό και «κλινικό» υλικό. Στο 70 Χρόνια Μετά έχουμε το μνημειώδες άρθρο της Melanie Klein για το οιδιπόδειο σύμπλεγμα, συνοδευμένο από τον διαφωτιστικό σχολιασμό του Δημήτρη Τζάκσον, που αποκαθιστά και ορισμένες «παρεξηγήσεις» σχετικά με την Κλαϊνική σκέψη. Στον Κινηματογράφο η Αμίνα Μοσκώφ μας εισάγει στο ναρκισσιστικό αλλά και πηγαίο σύμπαν του Suntan, του Παπαδημητρόπουλου και η Μαριάννα Τσιτσοπούλου στη μαγική, «ωμή» όψη ενός κόσμου που αναζητάει τη λύτρωση, στο Κάποτε στην Ανατολία, του Ceylan. Τέλος στα Βιβλία ο Σπύρος Μητροσύλης βαδίζει με γνώση και εμβρίθεια πάνω στα Ίχνη της Εμπειρίας των Ansermet & Magistretti, που επαναπροσδιορίζουν ορισμένες εννοιολογικές βάσεις της Ψυχανάλυσης, ενώ η Μαρίλια Αιζενστάιν εντοπίζει, στο εξαιρετικό Φανατισμός στην Ψυχανάλυση. Αναταραχές στους Ψυχαναλυτικούς Θεσμούς της Utrilla Robles νήματα σκέψης άκρας πολυτιμότητας για τους σημερινούς ψυχαναλυτές.

Ιωάννης Βαρτζόπουλος, Νίκος Λαμνίδης.

Jean-Luc Donnet

Η αναλύουσα κατάσταση (2016)

Εκδόσεις Επέκεινα

Επιστημονική επιμέλεια Σπύρου Μητροσύλη

Μετάφραση Κικής Καψαμπέλη

Εισαγωγικό σημείωμα της ελληνικής έκδοσης

Ντονέ ανήκει στην ομάδα των τυπικών εκπροσώπων της γαλλικής ψυχαναλυτικής σκέψης οι οποίοι αν και διαμορφώθηκαν   ψυχιατρικά σε μία  εποχή  στην οποία η ψυχιατρική   είχε όραμα, δυναμική και ευρύτητα από ό,τι η σημερινή, αφιερώθηκε στη συνέχεια μόνο με την ψυχανάλυση, ενδεχομένως γιατί τότε θεμελιωνόταν η ψυχαναλυτική ηγεμονία στις γειτονικές επιστήμες.  

Η ψυχανάλυση της δεκαετίας του 1960 χαρακτηριζόταν  από δημιουργικότητα, πλούτο και ποικιλομορφία ιδεών. Ταυτόχρονα  ταλανιζόταν από διαμάχες σχολών, που μερικές φορές εμπεριείχαν ιδεολογικές διάφορές ή και από πρόσωπα που άφηναν ίχνη σε όλους τους νέους τότε ψυχαναλυτές.  Θα ισχυριζόμουν ότι η κατοπινή δουλειά του Ντονέ περισσότερο από άλλους  άντλησε αρκετά την καταγωγή της από το ιστορικό και πολιτισμικό περιβάλλον εκείνης της δεκαετίας . 

Συνιστά  μάλλον αναμφισβήτητο γεγονός ότι στη Γαλλία περισσότερο από αλλού τα θεσμικά ζητήματα της εκπαίδευσης και διαμόρφωσης των ψυχαναλυτών, όπως και το γενικότερο πρόβλημα της μετάδοσης της ψυχανάλυσης απετέλεσε μήλον της έριδος μεταξύ των σχολών και εν μέρει αιτία των διασπάσεων και της συγκρότησης νέων ψυχαναλυτικών ομάδων. Ο Ντονέ ως νέος ψυχαναλυτής εμπνεόμενος και από το πνεύμα του Μάη του 1968 είχε στην αρχή μία στάση έμπρακτης αμφισβήτησης απέναντι σε κάποιες πτυχές της θεσμικής πραγματικότητας του ψυχαναλυτικού θεσμού, όπως της διδακτικής λεγόμενης ανάλυσης και της ξεχωριστής κατηγορίας των αναλυτών που κατείχαν τον τίτλο του αναλυτή (titulaire). Αυτό που  είναι αξιοσημείωτο στην περίπτωσή του είναι πως η αμφισβήτηση αυτή  προϊόντος του χρόνου μετασχηματίστηκε σε ένα είδος στοχαστικής αμφισβήτησης. Αυτή η τελευταία με τη σειρά της δόμησε μία επιστημολογική  εμβάθυνση της στρατηγικής για την ψυχανάλυση έννοιας της μετάδοσης, με αποτέλεσμα η Γαλλική ψυχαναλυτική βιβλιογραφία να  καταγράψει τον Ντονέ, ως ένα από τους σημαντικούς θεωρητικούς των τροπισμών της ψυχαναλυτικής μετάδοσης. 

Η διαλογική φύση της επιχειρηματολογίας του τον οδήγησε στη σπάνια θέση να παίρνει πραγματικά μέρος στη συζήτηση – διένεξη μεταξύ σχολών, όχι με πολεμική διάθεση, αλλά με ανοικτό – ανεκτικό και απαιτητικό πνεύμα. Η φυσική κατάληξη αυτής του της πορείας ήταν ο τόπος της  εμβάθυνσης της ουσίας της ψυχαναλυτικής αγωγής. Αυτό τον τόπο  άλλωστε  ανιχνεύει μέχρι και σήμερα διαμέσου των εννοιών της αναλυτικής κατάστασης και  του πλαισίου, που εμβάθυνε με το δικό του τρόπο προτείνοντας τις έννοιες του (αναλυτικού) τόπου, του καλοσυγκερασμένου ντιβανιού  και της αναλύουσας κατάστασης. Μέσα σε αυτή την θεωρητική προσέγγιση ενέταξε τις διαφορετικές απόψεις και τις θεωρητικο-πρακτικές ανταλλαγές μεταξύ αναλυτών, ως παραρτήματα της αναλυτικής κατάστασης, ως μία εξειδικευμένη ψυχαναλυτική πρακτική που διέπεται από κάποια χαρακτηριστικά της ψυχαναλυτικής ακρόασης και ονόμασε διαναλυτική ανταλλαγή, εντάσσοντας έτσι τη διαφωνία ή την ερμηνεία της ερμηνείας σε μία διευρυμένη ψυχαναλυτική κατάσταση. 

Η δεύτερη εμπειρία που κατά τη γνώμη μου οδήγησε τον Ντονέ να αφιερώσει τη δουλειά του στην εμβάθυνση της ψυχαναλυτικής μεθόδου αποτέλεσε η εμπειρία της ψυχαναλυτικής συνέντευξης λόγω της θέσεως του διευθύνοντος του ψυχαναλυτικού κέντρου της Ψυχαναλυτικής Εταιρείας των Παρισίων και η μεγάλη πείρα που αποκόμισε από τις ψυχαναλυτικές θεραπείες που ελάμβαναν χώρα στο εν λόγω κέντρο το οποίο λειτουργούσε σαν ένα είδος εργαστηρίου που πολλαπλασίαζε την εμπειρία λόγω της ομαδικής του λειτουργίας. Η σπάνια ικανότητά του, ως σχολιαστή είχε ήδη αναδειχθεί κατά τη συγγραφή  μαζί με τον Α. Γκριν του κλασσικού πλέον βιβλίου «L’ enfant du ça» (1973) το οποίο πραγματεύεται τη λεγόμενη λευκή ψύχωση και έχει σημείο εκκίνησης το διεξοδικό σχολιασμό ενός εκ των δύο αναλυτών σχετικά με μια προκαταρκτική συνέντευξη ψυχωτικού ασθενή η οποία πραγματοποιήθηκε από τον άλλο αναλυτή. 

Ένα από τα αποτελέσματα της εξερεύνησης της ψυχαναλυτικής πρακτικής δια μέσου διάφορων  ψυχαναλυτικών τόπων από τον Ντονέ ήταν η κατανόηση της θεωρητικοποίησης και η συμβολή του στην επεξεργασία μιας επιστημολογίας της ψυχαναλυτικής θεωρίας και της σχέσης της με την ψυχαναλυτική πρακτική. Αντίθετα με την αυτάρεσκη και πολιτικώς ορθή διαπίστωση, που ακούμε συχνά, ότι στην ψυχανάλυση η σχέση μεταξύ θεωρίας και πράξης είναι αρμονική, ο Ντονέ δεν φοβήθηκε να διαπιστώσει πως υπάρχει  απόκλιση μεταξύ θεωρίας και πρακτικής η οποία όχι μόνο αποτελεί ένα σύνηθες γεγονός, αλλά γίνεται μία ηθική επιταγή κατά την ψυχαναλυτική αγωγή, ώστε να αποφευχθεί ο κίνδυνος  να μετατραπεί η κλινική σε μία καθαρή εφαρμογή της θεωρίας και ενδεχόμενη  αλλοτρίωση του αναλυόμενου.

Η αναγνώριση της απόκλισης της θεωρίας από την πράξη δεν σημαίνει όμως για τον Ντονέ παράδοση άνευ όρων σε ένα  εκλεκτικισμό όπου όλα ισχύουν. Βρισκόμαστε μεταξύ της Σκύλας και της Χάρυβδης, δηλαδή μεταξύ της μιας και μοναδικής θεωρίας που προσφέρει στον ψυχαναλυτή συνοχή αλλά και θεωρητικό κλείσιμο και του εκλεκτικισμού που λόγω του θολού και διχοτομημένου χαρακτήρα του δεν επιτρέπει στην κλινική να τον αναιρεί. Η ανεκτικότητα στην άλλη ψυχαναλυτική άποψη δεν σημαίνει για τον Ντονέ  μια ελλειμματική απαιτητικότητα στην κλινική διεύρυνση και στην αναζήτηση   συνεκτικότητας. Ο αναγνώστης του παρόντος βιβλίου έχει νομίζω τη δυνατότητα να διαπιστώσει τη σύμπραξη της ανεκτικότητας και της απαιτητικότητας του συγγραφέα διατρέχοντας κυρίως τα κλινικά παραδείγματα του βιβλίου και ειδικότερα την περιγραφή της διαφοράς\ομοιότητας ψυχαναλυτικής ψυχοθεραπείας και ψυχανάλυσης στο κεφάλαιο “για μια  λογική του τόπου”.

Αν με ρωτούσαν να συμπυκνώσω σε μία φράση την κύρια συνεισφορά του Ντονέ στην ψυχανάλυση, θα έλεγα ότι μας έδειξε με σπάνια οξύνοια,  πως η ουσία της ψυχαναλυτικής μεθόδου ενέχει ένα ιδιοσυστατικό παράδοξο, που απαρτίζεται  αφενός από την παρουσία μιας ελεγκτικής τάσης, όπως σε κάθε μέθοδο και αφετέρου από τη δήλωση της παραίτησης από κάθε έλεγχο κατά το πρότυπο του ελεύθερου συνειρμού και του θεμελιώδους κανόνα οι οποίοι θεμελιώνουν την ψυχαναλυτική διαδικασία. Η κάθε ψυχαναλυτική θεραπεία συνιστά για τον Ντονέ μια περιπέτεια που δεν γνωρίζουμε εκ των προτέρων την κατάληξή της, καθώς περικλείει  το τυχαίο που δουλειά του αναλυτή αποτελεί να το επωμιστεί. 

Αυτός μάλιστα είναι ο λόγος που εξηγεί γιατί ο Ντονέ θεωρεί χρήσιμο να διατηρείται μία διάκριση μεταξύ τεχνικής και μεθόδου με μία προτίμηση μάλλον προς την έννοια της μεθόδου διαφωνώντας με επιφανείς εκπροσώπους της αμερικάνικης ψυχανάλυσης όπως με τον Ο. Kernberg. Η ιδέα της μεθόδου παραμένει συνδεδεμένη με γενικές αρχές, κάπως αφηρημένες, και αποθαρρύνει τη φαντασίωση μιας “τεχνικής κυριαρχίας” η οποία  μπορεί να μετατραπεί σε  συνταγές που σωρεύονται  και να “εφαρμοστεί” και “μεταδοθεί” με ευκολία.

Όταν αποφασίστηκε να πραγματοποιηθεί  η μετάφραση αυτού του βιβλίου, η ιδέα ήταν να γίνουν γνωστές στο ελληνικό ψυχαναλυτικό κοινό μερικές από τις παραπάνω θέσεις του συγγραφέα, καθώς αναφέρονται κυρίως στην κλινική ψυχανάλυση που ενδιαφέρει  άμεσα τους κλινικούς και ταυτόχρονα τους παρέχει γνώσεις οι οποίες αντιπροσωπεύουν  τη «γαλλική» οπτική.  

Η ελληνική έκδοση δεν αντιστοιχεί απόλυτα στη γαλλική έκδοση του La situation analysante, καθώς με τη σύμφωνη γνώμη του συγγραφέα αποφασίσαμε να μεταφράσουμε τα κεντρικά  κεφάλαια της γαλλικής, αυτά που αντιστοιχούν στα κεφάλαια 1,2,3,4 της παρούσας έκδοσης και να  προσθέσουμε κάποια αντιπροσωπευτικά άρθρα που δημοσιεύτηκαν είτε στο πιο πρόσφατο βιβλίο L΄humour et la honte που αντιστοιχούν στα κεφάλαια 5,6,7 είτε αλλού, όπως το κεφάλαιο 8, ώστε να επιτρέψουμε στον Έλληνα αναγνώστη να επισκεφτεί και άλλες πτυχές του έργου του Ντονέ. Ακολουθήσαμε μάλιστα σε αυτό το μοντέλο της αγγλικής έκδοσης. Ωστόσο, σε αυτή τη συλλογή έλειψαν δύο άλλες θεματικές στις οποίες συνεισέφερε σημαντικά και είναι το Υπερεγώ για το οποίο αφιέρωσε τουλάχιστον  μία μονογραφία και το Χιούμορ για το οποίο επίσης αφιέρωσε κάποια πονήματα. 

Last but not least, η μετάφραση της κας Κικής Καψαμπέλη, με την οποία συνεργάστηκα εξαιρετικά, κατάφερε να αποδώσει στα ελληνικά την απαιτητική γραφή της σκέψης του συγγραφέα με αξιοθαύμαστη πιστότητα και ποιότητα, εγχείρημα δύσκολο και απαιτητικό για το οποίο την ευχαριστώ και από τη θέση αυτή, καθώς ικανοποίησε τις δικές μου προσδοκίες για τη μετάδοση της ψυχαναλυτικής προσέγγισης του αγαπητού δασκάλου και φίλου Ντονέ.

Σπύρος Μητροσύλης

Χάρης Μωρίκης

Λεονάρντο ντα Βίντσι. Σχεδιάζοντας την αλήθεια, χρωματίζοντας την αχρονικότητα (2016)

Μία ψυχαναλυτική μελέτη

Εκδόσεις Αρμός

Τι συμβαίνει στην περίπτωση του αριστουργήματος γενικά και ειδικότερα στην περίπτωση ενός πίνακα που είναι ο γνωστότερος στην ιστορία της Τέχνης; Γιατί ο Λεονάρντο ντα Βίντσι δεν τελείωνε αρκετά από τα έργα του και παρ’ όλα αυτά τα έργα αυτά συνταράσσουν ακόμη, όντας πολύ ανώτερα από πολλά «τελειωμένα»; Η επιστημονική του πλευρά υπέταξε πράγματι και απερρόφησε την καλλιτεχνική; υπάρχει αντιμαχία τέχνης και επιστήμης στο έργο του αλλά και γενικότερα; Η έννοια της αλήθειας πώς σχετίζεται με την καλλιτεχνική και επιστημονική διαδρομή;

Η Τέχνη, παραμένει μία εμπειρία που συγκλονίζει τον άνθρωπο, διαχρονικά, γεννώντας πλήθος ερωτημάτων. Ο Φρόυντ σε ένα κείμενο του για το Λεονάρντο ντα Βίντσι άρθρωσε με τρόπο πρωτοποριακό απαντήσεις. Η παρούσα μελέτη, ακολουθώντας ξανά τη διαδρομή του πατέρα της ψυχανάλυσης, συνεχίζει  με βάση τα ίχνη του επιχειρώντας να κινηθεί στην αχαρτογράφητη περιοχή της καλλιτεχνικής και επιστημονικής δημιουργίας σε ενδοψυχικό επίπεδο. 

Βασίλης Δημόπουλος

Οι ψυχικές άμυνες και τα παράδοξα τους (2016)

Οι ψυχικές άμυνες και τα παράδοξα τους
Δομικές και αμυντικές εργασίες του ψυχισμού
Εκδόσεις Αρμός, 2016

«Με ακούτε; Με ακούτε; Η μάνα μου δεν έχει πεθάνει!», μου έλεγε επαναληπτικά αλλά συναισθηματικά ψυχρά μια θεραπευόμενη την επομένη του θανάτου της μητέρας της. Από την πλευρά μου, ευρισκόμενος σε μια συναισθηματική κατάσταση όπου επικρατούσε η έκπληξη, η αμηχανία, αλλά και η αγωνία, άρχισα να ανα- ρωτιέμαι: «Γιατί επιμένει στην αντιληπτική διάσταση των πραγμάτων («με ακούτε»); Τι έχει απογίνει το συναίσθημά της; Σε τι είδους αντικείμενο απευθύνεται;

Στο παράδειγμα που αναφέρω, έχουμε ψυχική σύγκρουση ή βρισκόμαστε στον χώρο της δυσκολίας της σύγκρουσης, η οποία εκφράζεται μέσα από το παράδοξο: «η μάνα μου έχει πεθάνει αλλά δεν έχει πεθάνει»; Ποιος είναι ο τόπος, εκείνο το «καταφύγιο» των ψυχικών αμυνών, στις οποίες καταφεύγουμε τόσο εκείνη όσο και εγώ;

Σωτήρης Μανωλόπουλος

Τα διαβατικά (2016)

Τα διαβατικά

Κομβικά περάσματα της εκπαίδευσης στην ψυχανάλυση

Εκδόσεις Αρμός, 2016

Τα κομβικά περάσματα συνιστούν σταθμούς της συμμετοχής του νέου ψυχαναλυτή στην κοινότητα και τομές που δημιουργούν ένα νέο επίπεδο ατομικότητας. Κάθε επίπεδο ταυτότητας χαρακτηρίζεται από την πολυπλοκότητα και τη διαφοροποίηση των στοιχείων της ψυχανάλυσης που εμφανίζονται και μεταδίδονται από γενιά σε γενιά. Σε κάθε μετάβαση συντελείται και ένα είδος μυητικής που πιστοποιεί τον νέο τρόπο λειτουργίας του ψυχαναλυτή. Στο κάθε πέρασμα δένονται - με τελετουργίες μύησης – οι άγνωστες άκρες των νημάτων της συνέχειας της ύπαρξης – τις οποίες τέμνει η αλλαγή –, σχηματίζοντας κόμβους της ταυτότητας. Αυτοί οι κόμβοι υφίστανται πέρα από τη γνώση, τα νοήματα που μπορούμε να εξαγάγουμε από αυτούς είναι άπειρα. Από εδώ ξεκινάμε όταν μαντεύουμε τις επαναλήψεις και το μέλλον του ψυχαναλυτή.

Αθανάσιος Αλεξανδρίδης

Ο Πέτρος είναι ο λύκος (2016)

Ο Πέτρος είναι ο λύκος

Μελέτη της έννοιας της παιδικής συμβιωτικής ψύχωσης

Εκδόσεις Ίκαρος, 2016

Τι γίνεται όταν από την αρχή της ζωής του ένα παιδί εγκλωβίζεται σε μια συμβιωτική σχέση με τη μητέρα που δεν του αφήνει περιθώρια να αναπτυχθεί η προσωπικότητα, ο λόγος και η αυτονομία του; Πόσο σαγηνευτική αλλά και εξαρτητική μπορεί να γίνει η σχέση του με μια μητέρα-λύκο, τρομακτική για τους άλλους μα και για το ίδιο; Πώς η ταύτισή του με αυτήν, όπως την αναδεικνύει η ερμηνευτική διαδικασία της ψυχοθεραπείας, δημιουργεί ένα ισχυρό φαντασιωσικό υπόβαθρο για την ανάδυση του εαυτού του;

Μέσα από το υλικό της ψυχοθεραπείας και με γνώμονα τις θεωρίες των Μ. Mahler, Fr. Tustin, D. Meltzer και άλλων ψυχαναλυτών σχετικά με τον αυτισμό και την παιδική ψύχωση, μελετάται η ψυχοπαθολογία των πρώιμων διαταραχών της ανάπτυξης, όπως και μείζονα θέματα που αφορούν γενικά την ανάπτυξη της προσωπικότητας, βάσει της υπόθεσης ότι υπάρχει ένα αυτιστικό κέλυφος και μια ισχυρή συμβιωτική τάση στον πυρήνα της προσωπικότητας κάθε ανθρώπου.

Η υπόθεση αυτή οδηγεί τον συγγραφέα στη διεύρυνση του πλαισίου της μελέτης και τον ωθεί να αναζητήσει στην ελληνική μυθολογία μορφές της συμβιωτικής προβληματικής που αναδεικνύουν την αλληλεπίδραση του ατομικού και του κοινωνικού φαντασιακού.

«Με ακούτε; Με ακούτε; Η μάνα μου δεν έχει πεθάνει!», μου έλεγε επαναληπτικά αλλά συναισθηματικά ψυχρά μια θεραπευόμενη την επομένη του θανάτου της μητέρας της. Από την πλευρά μου, ευρισκόμενος σε μια συναισθηματική κατάσταση όπου επικρατούσε η έκπληξη, η αμηχανία, αλλά και η αγωνία, άρχισα να ανα- ρωτιέμαι: «Γιατί επιμένει στην αντιληπτική διάσταση των πραγμάτων («με ακούτε»); Τι έχει απογίνει το συναίσθημά της; Σε τι είδους αντικείμενο απευθύνεται;

Στο παράδειγμα που αναφέρω, έχουμε ψυχική σύγκρουση ή βρισκόμαστε στον χώρο της δυσκολίας της σύγκρουσης, η οποία εκφράζεται μέσα από το παράδοξο: «η μάνα μου έχει πεθάνει αλλά δεν έχει πεθάνει»; Ποιος είναι ο τόπος, εκείνο το «καταφύγιο» των ψυχικών αμυνών, στις οποίες καταφεύγουμε τόσο εκείνη όσο και εγώ;

Ιωάννης Βαρτζόπουλος

Η κοινή προέλευση λογικής και τρέλας (2016)

Η κοινή προέλευση λογικής και τρέλας

Ψυχανάλυση και σχιζοφρένεια 

Εκδόσεις Ποταμός, 2016

Το παραλήρημα και οι ψευδαισθήσεις έχουν μόνο παρόν, δεν έχουν ούτε παρελθόν ούτε μέλλον. Οι άνθρωποι που είχαν την εμπειρία της ψύχωσης και κάποια στιγμή ελευθερώνεται ένα μέρος των βιωμάτων τους απ’ αυτήν, δεν είναι σε θέση, σε αντίθεση με τη νεύρωση, να αναγνωρίσουν την περίοδο εκείνη ως ένα οργανικό στοιχείο της προσωπικότητάς τους και της ζωής τους. Όταν βρίσκονται εντός αυτής, τους δεσμεύει πλήρως· όταν είναι εκτός αυτής, δεν την αναγνωρίζουν, ενώ συγχρόνως δεν μπορούν και να την ξεχάσουν. Ξέρουν πως είναι παρελθόν τους χωρίς όμως να τη βιώνουν έτσι, αλλά ούτε μπορούν να τη φανταστούν ως μέλλον τους. 

Αυτό που είναι ασύμβατο μ’ εμάς, ίσως είναι ζωτικό γι’ αυτούς, το δικό τους σημείο αναφοράς και αφετηρίας. Και τελικά, η έσχατη υπόθεση, ότι αυτό είναι ασύμβατο μ’ εμάς διότι η φυσική και αυτονόητη αυτογνωσία μας προκύπτει από την πλήρη αναστροφή αυτού που δεν φανταζόμαστε ότι υπήρχε στη βάση της ψυχονοητικής μας συγκρότησης: το βίωμα χωρίς παρελθόν και μέλλον, ο χρόνος που δεν συγκροτείται και ο συμβατικός χαρακτήρας της λογικής. Είναι μια εσχατολογική προσέγγιση της σχιζοφρένειας, γνωρίζοντας ότι το έσχατο δεν προσδιορίζεται, και η παραδοξότητα αυτή μας δίνει την αίσθηση ότι προσεγγίζουμε τη σχιζοφρένεια στο μέγιστο βαθμό που μπορεί ο άνθρωπος.

Ετήσια ελληνική έκδοση - Greek annual - International Journal of Psychoanalysis. Συλλογική Έκδοση

Ετήσια ελληνική έκδοση - Greek annual - International Journal of Psychoanalysis (2016)

Ετήσια ελληνική έκδοση - Greek annual - International Journal of Psychoanalysis

ΕΤΗΣΙΟ περιοδικό Ψυχανάλυσης - Έτος Γ΄, τεύχος 3, Δεκέμβριος 2015

Εκδότες: Ιωάννης Βαρτζόπουλος, Δημήτρης Τζάκσον

Εκδόσεις Ποταμός

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

Οι πρώτες συνεντεύξεις

Η Προσανατολισμένη στη Διεργασία Ψυχαναλυτική Εργασία των Αρχικών Συνεντεύξεων και η Σημασία της Εναρκτήριας Σκηνής, Peter Wegner, μτφρ: Χρυσή Γιαννουλάκη

Τα άγχη του αναλυτή κατά την πρώτη συνέντευξη: Εμπόδια στην αναλυτική παρουσία, Mette Møller, μτφρ: Μαγδαληνή Γεωργιάκου

Επιλέγοντας έναν ασθενή ή ξεκινώντας μια ψυχαναλυτική διαδικασία, Penny Crick, μτφρ: Μαγδαληνή Γεωργιάκου

Γενικά άρθρα

Μια αναντιστοιχία νοήματος και πρόθεσης μεταξύ αναλυτή και αναλυόμενου, Jorge Luis Maldonado, μτφρ: Μάριος Σταυρογιαννόπουλος

Το σώμα της αναλύτριας και η αναλυτική διάταξη: σκέψεις σχετικά με τη σωματωμένη διάταξη και με τη συμβιωτική μεταβίβαση, Alexandra Lemma, μτφρ: Έλενα Παπαθανασοπούλου

Ο Bion και το υψηλό: Οι καταβολές ενός αισθητικού παραχδείγματος, Giuseppe Civitarese, μτφρ: Κώστας Ζερβός

Ερχόμενοι σε επαφή με ένα βωβό αυτιστικό κορίτσι δεκαεννέα μηνών: Μια κλινική αφήγηση, Luisa C. Busch de Ahumada και Jorge L. Ahumada, μτφρ: Κώστας Ζερβός

Αφιέρωμα στον Racamier

Εισαγωγή στην εργασία του Paul-Claude Racamier “Για τη ναρκισσιστική διαστροφή”, Paul Denis, μτφρ: Χάρις Χαντζή

Για την ναρκισσιστική διαστροφή, Paul-Claude Racamier, μτφρ: Κώστας Ζερβός

Για την «ναρκισσιστική διαστροφή» του Racamier, Gail Reed, μτφρ: Χάρις Χαντζή

Κινηματογράφος: Amour, Danielle Quinodoz, μτφρ: Χάρις Χαντζή

Περιοδικό ΟΙΔΙΠΟΥΣ

Οιδίπους 15 Εφηβεία (2016)

Οιδίπους 15 - Εφηβεία

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ με τον Βασίλη Καψαμπέλη      5
Η ΑΝΑΛΥΤΡΙΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ
Ευανθία Κωνσταντάκη: Η Περίπτωση της Ιωάννας      27
Σχολιάζουν οι Δημήτρης Αναστασόπουλος και Ιωάννα Παναγιωτοπούλου      40
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ
Χρήστος Ζερβής: Η Εφηβεία ως Έμφυλη Επαναθεμελίωση του Υποκειμένου και οι Κίνδυνοι του Ψυχικού Κενού      53
Δημήτρης Αναστασόπουλος, Ευγενία Σουμάκη, Δημήτρης Αναγνωστόπουλος: Η Μυθολογία Της Εφηβείας      75
ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ ΚΑΙ ΚΛΙΝΙΚΑ
Βασιλική Βασιλοπούλου: Ξορκίζοντας τον Θάνατο…:
Ψυχοδυναμική Κατανόηση της Δερματοστιξίας      95
Βασίλης Δημόπουλος: Η Αμφισεξουαλικότητα στην Εφηβεία      106
Κώστας Νασίκας: Αυτοτραυματισμοί: Εν-γραφές χωρίς Αναγνώστη      113
Μιχάλης Πέτρου: Το ενδιάμεσο και η δοκιμασία      125
Σάββας Σαββόπουλος: Εφηβεία και Ανεπάρκεια στην Διαδικασία Ψυχικοποίησης      153
ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ
Κατερίνα Μαγγανά: Προσφυγική κρίση: Πολλαπλές Απώλειες & Δύσκολες Διεργασίες Πένθους      164
Παναγιώτης Παπαδόπουλος: Βία και Δίκαιο. Σκέψεις για μια Κριτική του Λαϊκισμού στον Φρόιντ      172
Λευτέρης Πετρόπουλος: Πεπρωμένα της μητρικής μορφής στον δυτικό πολιτισμό      188
Μαρίνος Πουργούρης: Το Οιδιπόδειο Σύμπλεγμα στο «Λουτρό»      203
Χριστίνα Μιχαλοπούλου: Ο Έφηβος του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι      218
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ (Επιμέλεια Γρηγόρης Μανιαδάκης)
Γρηγόρης Βασλαματζής: Προς Αναζήτηση Προσώπου. Σκέψεις για τον Birdman του Iñárritu      228
Ιωάννης Βαρτζόπουλος: Ο Εχθρός μου. Ένας εξουθενωτικός ρεαλισμός, του Γιώργου Τσεμπερόπουλου      231
ΒΙΒΛΙΑ (Επιμέλεια Κώστας Ζερβός)
Γρηγόρης Μανιαδάκης: The Cut and the Building of Psychoanalysis, Volume 1: Sigmund Freud and Emma Eckstein του Carlo Bonomi      235
Ιωάννης Βαρτζόπουλος: Ναρκισσισμός και Ψυχικά Φαινόμενα στην Εφηβεία. Συλλογικό Έργο. Δημήτρης Αναστασόπουλος, Αλεξάνδρα Ζαχαριά, Μάτα Ματσουκά (Επιμ.)      241
Βάσω Βασιλοπούλου: Οι ψυχοσεξουαλικές αλλαγές στην εφηβεία, των Χριστίνα Μιχαλοπούλου και Γιώργου Κίσσας      246
Χριστίνα Μιχαλοπούλου: Under the Skin της Alessandra Lemma      252

Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α  Τ Ω Ν  Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν
Η επιλογή του θέματος της «Εφηβείας» οφειλόταν στο θεμελιώδη ρόλο της αναπτυξιακής αυτής περιόδου στην ανθρώπινη εξέλιξη, στην εκρηκτική αναδιαπραγμάτευση της πρώιμης παιδικής σεξουαλικότητας που θα οδηγήσει στη σταθεροποίηση της ταυτότητας φύλου και στην ανάληψη ενήλικου ρόλου στο κοινωνικό πεδίο. Το σώμα έχει έναν καθοριστικό ρόλο εφόσον οι αλλαγές που παρατηρούνται σε αυτό ωθούν και διαμορφώνουν τις εξελίξεις. Η μετάβαση από τη σχετική σωματική αδράνεια της λανθάνουσας περιόδου στις ραγδαίες σωματικές αλλαγές της εφηβείας δημιουργούν ένα εκρηκτικά ρευστό τοπίο.
Οι φυσιολογικές εκδηλώσεις της περιόδου αυτής αλληλοεπικαλύπτονται συχνά με τις ψυχοπαθολογικές θέτοντας δυσεπίλυτα διαγνωστικά και θεραπευτικά ερωτήματα. Η ψυχαναλυτική προσέγγιση της εφηβικής περιόδου αντιμετωπίζει ιδιαίτερα θέματα θεωρίας και τεχνικής εφόσον μια εκδήλωση με σαφές ψυχοπαθολογικό βάρος στην ενήλικη περίοδο ενδεχομένως θα είχε ένα μεταβατικό χαρακτήρα στην εφηβεία. Οι αλλαγές στις σχέσεις αντικειμένου με την εγκατάλειψη των γονικών μορφοειδώλων, η μαζική επανεπένδυση του σώματος μετά την λανθάνουσα περίοδο και οι αλλαγές που αυτό συνεπιφέρει στην ναρκισσιστική ομοιόσταση είναι συμβάντα πρωτοφανούς έντασης που θέτουν ιδιαίτερες προκλήσεις τόσο στην προσωπική εξέλιξη όσο και στην ενδεχόμενη θεραπευτική προσέγγιση.
Το περιεχόμενο αυτού του τεύχους έγινε όμως δραματικά επίκαιρο με τις πρόσφατες τρομοκρατικές επιθέσεις. Στην περίοδο της εφηβείας, άτομα που θα είχαν θεωρητικά όλες τις δυνατότητες να ενσωματωθούν στην κοινωνική εξέλιξη της χώρας τους, υιοθετούν μια ριζικά διαφορετική ταυτότητα που αναφέρεται στην μακρινή χώρα καταγωγής τους, στη χώρα των προγόνων τους αναζητώντας εκεί μια αλήθεια και μια δικαίωση, την οποία εμείς δεν ήμασταν σε θέση ή δεν ήμασταν πρόθυμοι να τους δώσουμε με όρους προσιτούς και ελκυστικούς.
Οι νέοι αυτοί προτιμούν να τινάξουν στον αέρα το κορμί τους τινάζοντας συγχρόνως στον αέρα και την αυτάρεσκη πεποίθησή μας για την υπεροχή του πολιτισμού, των αξιών και του τρόπου ζωής μας. H δραματική αυτή στροφή στους περισσότερους έγινε στην εφηβεία, ορισμένοι μάλιστα απομακρύνθηκαν από τους γονείς και τους συγγενείς τους υιοθετώντας μια ριζοσπαστική ταυτότητα ξένη προς τα ήθη και την κουλτούρα της οικογένειας τους, η οποία με έκπληξη και απόγνωση παρακολουθούσε ανήμπορη την μεταστροφή τους. Η διαφυγή στο παρελθόν της καταγωγής τους, η ανάληψη μιας ριζικά διαφορετικής ταυτότητας, η πλήρης ανατροπή των αξιών δείχνουν το ιδιαίτερο βάρος του διακυβεύματος της εφηβείας και των ανυπέρβλητων προκλήσεων που αυτή συχνά θέτει στο άτομο, στην οικογένεια και στην κοινωνία. Με τον κυριολεκτικό αφανισμό του σώματος τους, συχνά δεν μένει σχεδόν κανένα ίχνος τους, δείχνουν ότι αυτό που αποτελεί την ουσιαστική προϋπόθεση και τον τελικό στόχο των σκέψεών μας, το σώμα και οι εκδηλώσεις του, αίρεται κυριολεκτικά ακυρώνοντας αυτό που αποτελεί την ουσία της ανθρώπινης υπόστασης, τη γένεση του συμβόλου και την ανοχή του πένθους που συνοδεύει την απώλεια της πρωταρχικής, σωματικής σχέσης με το μητρικό αντικείμενο.
Ιωάννης Βαρτζόπουλος, Νίκος Λαμνίδης

François Ansermet και Pierre Magistretti

Τα ίνχη της εμπειρίας (2015)

Τα ίχνη της εμπειρίας

Νευρωνική πλαστικότητα και η συνάντηση της βιολογίας με την ψυχανάλυση.

Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης, 2015 

Πρόλογος ελληνικής μετάφρασης του Ηλία Κούβελα

Ο Φρόυντ υποστήριζε τον διαχωρισμό της ψυχανάλυσης από τις νευροεπιστήμες, θεωρώντας ακόμα πρόωρο τον συγκερασμό των δύο πεδίων. Στις τελευταίες δεκαετίες του 20ού αιώνα, όμως, και μετά την αποκρυπτογράφηση του ανθρώπινου γονιδιώματος, έννοιες όπως συνείδηση και ασυνείδητο μπορούν πλέον να συζητηθούν όχι μόνο στο πλαίσιο της ψυχανάλυσης, αλλά και στο επίπεδο της νευροβιολογίας.

Το βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας προέκυψε από τη συνάντηση των δύο αυτών επιστημονικών κλάδων, η οποία βασίστηκε στην κοινή διαπίστωση ότι κάθε εμπειρία αφήνει πίσω της ένα ίχνος. Η ψυχανάλυση μιλά για τα ίχνη που αφήνει η εμπειρία στην ανθρώπινη ψυχή. Πώς όμως αποτυπώνονται τα ίχνη της εμπειρίας στον εγκέφαλο και, συνολικότερα στο σώμα μας;

Σήμφωνα με τις πιο πρόσφατες επιστημονικές έρευνες, η απάντηση κρύβεται στη νευρωνική πλαστικότητα, οι μηχανισμοί της οποίας λειτουργούν ακατάπαυστα σε όλη τη διάρκεια της ζωής του ατόμου, διαμορφώνοντας καθοριστικά το μέλλον του. Καθώς τα ίχνη εγκαθίστανται στο ασυνείδητο, αναδιατάσσονται, ενώνονται ξανά και ξανά, και δημιουργούν μια ατομική εσωτερική πραγματικότητα που τελικά κάνει τον καθένα μας μοναδικό. Θα μπορούσε να πει κανείς, λοιπόν, πως είναι σαν να είμαστα «βιολογικά καθορισμένοι να μην είμαστε βιολογικά καθορισμένοι, να είμαστε ελεύθεροι».

Περιοδικό ΟΙΔΙΠΟΥΣ

Οιδίπους 14 Τραύμα (2015)

Οιδίπους 14 - Τραύμα

Π Ε Ρ Ι Ε Χ Ο Μ Ε Ν Α

Σημείωμα των εκδοτών  2
Σταύρος Μέντζος (23 Μαρτίου 1930 - 16 Μαΐου 2015)  5
ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ Alessandra Lemma  7
Η ΑΝΑΛΥΤΡΙΑ ΣΤΗ ΣΥΝΕΔΡΙΑ  Αριέλλα Ασσέρ Η Περίπτωση της Λένας  35
Σχολιάζουν  η Αύρα Μπεράτη και ο Βασίλης Δημόπουλος  46
Απαντάει  η Αριέλλα Ασσέρ  57
ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΑ
Sándor Ferenczi: Ο Άνθρωπος - Το Έργο του  Φώτης Μπόμπος  59
Τραυματισμοί της Ψυχής - Τραυματισμοί του Σώματος  Ιάκωβος Κλεώπας  84
ΚΛΙΝΙΚΑ ΚΑΙ ΘΕΩΡΗΤΙΚΑ
Πέραν του Καταναγκασμού της Επανάληψης και καθ’ οδόν προς τη Μορφοποίηση: Αρνητικό Τραύμα και Οδύνη της Ευχαρίστησης  Αυγή Σακετοπούλου  117
Ενεργητική Σιωπή: Μία Ασυνήθης Τεχνική Παρέμβαση σε Πολύ Διαταραγμένους Ασθενείς (Η Περίπτωση της Μάγδας)  Γιάννης Σ. Κόντος  133
Συναντήσεις  Πέγκυ Σφυρίδου  159
ΕΠΙΣΤΗΜΕΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΕΣ
Μία Ψυχαναλυτική Ανάγνωση της Αντιγόνης Αναστασία-Σταυρούλα Βαλταδώρου  175
70 ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ Η Ενδοψυχική Δομή Θεωρημένη ως Σχέσεις-Αντικειμένου W. Ronald D. Fairbairn  199
ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΣ (Επιμέλεια Γρηγόρης Μανιαδάκης) ‘Θα γίνεις Αληθινός Σκελετός. Δέχεσαι;’ H Αυτοκρατορία των Αισθήσεων, του Nagisa Ôshima  Ελισάβετ Παπανδρέου  249
Ενοχή, Εξιλέωση και Αυτοθυσία. In Bruges, του Martin McDonagh  Ιωάννης Α. Μαλογιάννης  256
ΒΙΒΛΙΑ (Επιμέλεια Κώστας Ζερβός)
Αυτοί που Eπέζησαν. Αντίσταση, Εκτόπιση, Επιστροφή. Θεσσαλονικείς Εβραίοι στη Δεκαετία του 1940, της Ρίκας Μπενβενίστε  Αριέλλα Ασσέρ  262
Τρόμος επί Σκηνής, του Stephen Aaron  Έλενα Τερζίογλου  271
 
Σ Η Μ Ε Ι Ω Μ Α  Τ Ω Ν  Ε Κ Δ Ο Τ Ω Ν

Το τέλος του 2015 βρίσκει τη χώρα μας αλλά και ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο σε οδυνηρές, τραυματικές δυσχέρειες. Η έννοια του τραύματος αποτέλεσε τον πυρήνα της ψυχαναλυτικής θεώρησης από την (φροϋδική) αρχή της. Αλλά το τραύμα όρισε και ένα πεδίο δυσεπίλυτων αμφιταλαντεύσεων του ψυχισμού μεταξύ του «μέσα» και του «έξω», μεταξύ του σώματος και του περιβάλλοντος, ένα πεδίο που μέχρι σήμερα δεν έχει χάσει τίποτε από την επικαιρότητά του. Στη Συνομιλία μας η καθηγήτρια Alessandra Lemma μάς θυμίζει τόσο τις –ζωτικές για την ψυχαναλυτική θεωρία αλλά και πρακτική μας– συνδέσεις με το σώμα όσο και τις συνδέσεις με την περιβάλλουσα συλλογικότητά μας, την αναπόφευκτη και πολλαπλή κοινωνική και επιστημονική αναφορικότητα της Ψυχανάλυσης. Στην Αναλύτρια στη Συνεδρία η Αριέλλα Ασσέρ χειρίζεται με επιδεξιότητα ένα σύνθετο αναλυτικό υλικό, που καταφέρνει να «ομιλεί» με ικανοποιητική προφάνεια και που τις πτυχές του αναδεικνύουν με τις εμβριθείς παρατηρήσεις τους τόσο η Αύρα Μπεράτη όσο και ο Βασίλης Δημόπουλος. Στο παρόν τεύχος το Τραύμα έχει την πρωτοκαθεδρία. Κατ’ αρχάς με τη μορφή του ψυχαναλυτικού μας προγόνου Sάndor Ferenczi, που επανέφερε το τραύμα, με «τραυματικό» τρόπο και σκανδαλωδώς, στο κέντρο της ψυχαναλυτικής μας θεώρησης, και που τον σκιαγραφεί ο Φώτης Μπόμπος. Επίσης ως μία άλλη, πολύ σύγχρονη θεώρηση του τραυματικού, από τη σκοπιά της Ψυχοσωματικής Σχολής του Παρισιού, όπως παρουσιάζεται από τον Ιάκωβο Κλεώπα, που συνδέει κλασικές φροϋδικές απόψεις με πλήθος από σύγχρονα ρεύματα έρευνας και σκέψης. Έχουμε επίσης την εξαιρετικά ενδιαφέρουσα κλινική εργασία της Αυγής Σακετοπούλου, που χρησιμοποιεί τις προηγούμενες εννοιολογήσεις αλλά και πολλές άλλες, για να αναδείξει τραυματικές δομήσεις της αναλυόμενής της, με μία συναρπαστική, ασυνείδητη διαδραμάτιση, μέσω της μυρωδιάς ελληνικού καφέ. Η εργασία του Γιάννη Κόντου που δείχνει τη μακρά αναλυτική πορεία μίας αναλυόμενης που είχε οργανώσει έναν ζωντανό-νεκρό εαυτό και πώς η ενεργητική σιωπή του αναλυτή ανέδειξε τους τραυματικούς πυρήνες και πυροδότησε την αναπαραστατική δυναμική. Και, τέλος, η εργασία της Πέγκυς Σφυρίδου, που μας μεταφέρει στην περιοχή της γειτνίασης του ατομικού με το συλλογικό/κοινωνικό τραύμα, και δείχνει κόμβους και σημεία σύνδεσης και επικοινωνιών που μπορούν να ξαναβάλουν σε λειτουργία την ψυχική ζωή, ενίοτε ακόμη και στις παρυφές της εμπεριστατωμένης αναλυτικής εργασίας. Το νέο μας τμήμα, 70 Χρόνια Μετά, θα αναφέρεται κάθε φορά σε ένα καίριο και καθοριστικό για την εξέλιξη της ψυχαναλυτικής θεωρίας κείμενο, που έχει μόλις συμπληρώσει τα 70ά του γενέθλια. Επιλέξαμε το θεμελιώδες, εκ της ιστορικής διαδρομής του, άρθρο του William Ronald Dodds Fairbairn, του 1944, που έπαιξε τόσο καθοριστικό ρόλο στην εγκαθίδρυση της θεωρίας των σχέσεων-αντικειμένου ή αντικειμενοτρόπων σχέσεων, όπως, «φαιρμπαιρνικά» έχει αποδοθεί στα ελληνικά. Στον Κινηματογράφο έχουμε αναφορές σε δύο εξαίρετες ταινίες. Στην παλαιότερη Αυτοκρατορία των Αισθήσεων, του Ôshima, με τις ατέρμονες αναζητήσεις του αντικειμένου, που με εξαιρετική μαεστρία «μοντάρει» η Ελισάβετ Παπανδρέου, και τη νεότερη Αποστολή στην Μπριζ, όπου ο Ιωάννης Α. Μαλογιάννης μάς κάνει «τράβελινγκ» στους δρόμους της ενοχής. Στα Βιβλία έχουμε την παρουσίαση από την Αριέλλα Ασσέρ του σπουδαίου βιβλίου της Ρίκας Μπενβενίστε, Αυτοί που Επέζησαν. Αντίσταση Εκτόπιση, Επιστροφή για την τραυματική αποκοπή των εβραίων συμπατριωτών μας από τον κορμό της πόλης τους, της Θεσσαλονίκης. και του βιβλίου του Stephen Aaron, Τρόμος επί Σκηνής, από την Έλενα Τερζίογλου, με την πάντοτε καίρια συνάντηση θεάτρου και ψυχισμού. Ιωάννης Βαρτζόπουλος, Νίκος Λαμνίδης

Download Free FREE High-quality Joomla! Designs • Premium Joomla 3 Templates BIGtheme.net